Door Het moeilijke aan prestatieloon is dat uitkering ervan afhankelijk is van waarden. En dat met waarden kan worden gespeeld. Met de huidige staat van banken en de extravagante salarissen in het verleden is prestatieloon in een ander licht komen te staan. Blijkbaar is er toch iets niet optimaal aan prestatieloon. Is het onmogelijk alle factoren in acht te nemen? En is het mogelijk om prestatieloon wél goed toe te passen? Vanuit die vraag volgt hieronder een blik op een heel andere branche: de sport.
Gevaren van prestatieloon
Een kennis vatte het kort geleden heel mooi samen. Stel dat het slecht gaat met een organisatie. De eindverantwoordelijke krijgt een behoorlijk salaris dat voor een groot deel gebaseerd is op resultaten die in winst worden uitgedrukt. Geen onwaarschijnlijk scenario. Wat kan er gebeuren? De eindverantwoordelijke kan snijden in bestedingen die voor de lange termijn zijn bedoeld, zijn winst-papieren op orde hebben en zijn bonus ontvangen. Dat is pijnlijk voor de lange termijn doelen van de organisatie. Normaal zou dit dus ook de belangen van de eindverantwoordelijke schaden. Maar stel dat deze op enige termijn, bijvoorbeeld twee jaar, door wil groeien naar een volgende functie.
Nu beschrijf ik een zeer specifiek, maar niet ondenkbaar scenario. Wat ik voornamelijk wil laten zien is dat, wanneer iemand word afgerekend op resultaten in een bepaalde vorm en daar een financiële beloning tegenover staat, het interessant wordt om de resultaten op het vlak dat gemeten wordt zo goed mogelijk te doen lijken. En dat betekent dat andere resultaatgebieden vergeten kunnen worden. Hier ontstaat een probleem: niet alle resultaatgebieden zijn (compleet) meetbaar te maken.
En hoe gaat dat elders?
Prestatieloon is een strategie van organisaties om toptalent aan te trekken en de neuzen van management en stakeholders in dezelfde richting te zetten: winst. Dat hier problemen als bovenstaande ontstaan is niet nieuw, er is al genoeg management theorie over geschreven. Maar vandaag werd mijn aandacht getrokken door een artikel in de pers. ‘Prestatieloon bij uitstek’ kopt het. En het beschrijft hoe sporters ook topsalarissen verdienen en hoe bijna niemand daar over moppert.
In het artikel wordt ook een interessante video genoemd, een interview van een Amerikaanse coach die behoorlijk verdient en zich daar niet voor schaamt.
Het kan dus ook anders
In de sport is het dus blijkbaar aardig mogelijk om loon aan resultaten te koppelen. Zijn prestatiemogelijkheden minder divers dan in het bedrijfsleven? Misschien kun je de targets helderder omschrijven ‘je moet x ballen tegenhouden of y maal scoren’. Of misschien is het dat bij topsport alles gefilmd wordt?
God verhoede dat alles binnen organisaties gefilmd gaat worden. Of dat managers net als vroeger over je schouder mee gaan kijken. Of we in het bedrijfsleven iets van de sportwereld kunnen leren weet ik niet. Wel hoop ik dat ik wat vragen heb op kunnen roepen over prestatieloon. En dan vooral welke rol prestatieloon moet spelen. Is het wat de naam doet vermoeden: loon naar meetbare prestatie? Of is het voornamelijk een tool om de visie van naar prestatie beloonde werknemers gelijk te stellen aan die van de stakeholders?
(8)
© 2007 Reed Business | 
Reacties
Marjolein Schepel - 04-03-2009 09:13
Beloning in het vooruitzicht stellen voor bepaalde prestaties stuurt gedrag. Dat is de theorie achter prestatiebeloning. De vraag is wat het goede gedrag is dat je wilt belonen en of een grote bonus de goede beloning is. De focus is geheel komen te liggen op geld en nog veel meer geld, terwijl het is als suiker in je voeding. Een beetje is heerlijk, veel geeft je een korte energiestoot maar laat je na korte tijd moe en hongerig achter.
Wellicht is het tijd om te kijken naar beloningen die een langer motiverend effect hebben (zodat mensen “het goede gedrag” blijven vertonen) én minder schadelijke neveneffecten.
Dat vergt een goed onderzoek naar wat een organisatie echt verder helpt naar meer winst, continuïteit en toegevoegde waarde voor alle stakeholders. Ook een goed toepassen van de resultaten van psychologisch onderzoek naar sturen van gedrag; toepassen van verschillende soorten van beloning (materieel en inmaterieel), persoonlijke aandacht, persoonlijke ontwikkeling, verhoudingen van beloning etc.
Marjolein Schepel
Richard Koopman - 04-03-2009 11:44
Tja. Er was weer kritiek op Zalm die 750K per jaar gaat verdienen bij ABNAMRO. Dit bedrag strijkt Ruud van Nistelrooi op PER MAAND! Maar ja - Nederlanders hebben een aversie tegen bestuurders, zeuren over iedereen die meer verdient dan zij, maar zien van Nistelrooi als een jongen die toch altijd gewoon is gebleven en de belichaming is van de droom die ze zelf nooit hebben waargemaakt. Geen wonder dat dit land naar de klote gaat…
Richard Koopman - 04-03-2009 16:42
Tja. Er was weer kritiek op Zalm die 750K per jaar gaat verdienen bij ABNAMRO. Dit bedrag strijkt Ruud van Nistelrooi op PER MAAND! Maar ja - Nederlanders hebben een aversie tegen bestuurders, zeuren over iedereen die meer verdient dan zij, maar zien van Nistelrooi als een jongen die toch altijd gewoon is gebleven en de belichaming is van de droom die ze zelf nooit hebben waargemaakt. Geen wonder dat dit land naar de klote gaat…
Monique - 15-03-2009 14:44
De vergelijking tussen beloning in bedrijfsleven en topsport boeit me wel. De reden waarom er geen discussie is over de beloning van topsporters is waarschijnlijk omdat zowel markt als prestaties transparant zijn. Ten eerste omdat (zoals je al aangaf) iedereen alles kan zien. Iedereen ziet het succes en het falen. En wat succes is en wat falen is, is ook helder. Ten tweede wordt (in tegenstelling tot topbestuurders) een sporter die niet presteert genadeloos afgestraft: hij/zij wordt niet meer opgesteld, niet gekwalificeerd, verliest sponsoren, et cetera. Dus niet alleen beloning maar ook straf. En tenslotte is er altijd openheid over de transfersommen, waardoor iedereen weet wat nu eenmaal de prijzen zijn. Topclubs van voetballers hebben behoorlijk aannemelijk kunnen maken dat zij nu eenmaal die salarissen moeten betalen om de beste spelers te krijgen. Die ze weer nodig hebben om hun klanten (de fans) te bedienen met een goed product…namelijk wedstrijden winnen.
Richard Koopman / zynn.nl - 15-03-2009 15:48
Als er iets NIET transparant is is het wel de relatie tussen beloning en prestatie in topsport.. Ronald Koeman vertrok vorig jaar als trainer uit Spanje na 6 maanden met 6 miljoen op zak.. Hoezo straf?
Norman Dragt - 16-03-2009 12:52
Misschien is het wel belangrijker, om te kijken naar de motivatie voor de keuze van prestatieloon.
In een artikel over moraal binnen organisaties in een P&O Actueel uit januari 2009, wordt het voorbeeld aangehaald van ambtenaren, die niet beloond worden voor hun prestaties. Waarom kiezen we niet voor het belonen van politici en ambtenaren naar het aantal successen dat ze behalen? Omdat we begrijpen, dat we dan haast arbeid krijgen. Dan komen er paspoorten die door iedereen zijn na te maken. Dan mag iedereen zijn huis ontwerpen en bouwen, zoals hij dat zelf wil. Dan worden de straten de ene dag aan de evenzijde en de andere dag aan de onevenzijde geveegd. Dan wordt de belasting geïnt voordat je je aangifte hebt gedaan. En ga zo maar door.
Waarom kan dit in het bedrijfsleven niet? Omdat in het bedrijfsleven de angst veel sterker leeft, dat de concurrent er van doorgaat met de klant. Maar als dat zo was, dan zouden er geen banketbakkers meer mogen zijn, want ze zijn vaak twee keer zo duur en maar anderhalf keer zo lekker als de supermarkt. Er zou nog maar één bank zijn, want alle klanten zouden bij de goedkoopste bank zitten. Of er zouden maar vijf banken zijn, voor elk van de vijf marketing P’s eentje. We zouden ook geen marketing nodig hebben, want na enkele jaren zou de markt verdeeld zijn over die kenmerken die mensen belangrijk vinden.
Het vreemde is dus, dat we als het gaat om de klant denken vanuit vijf P’s, terwijl als het gaat om het kopen van inzet van medewerkers op topniveaus we alleen denken in PRIJS. Dan is plotseling onze motivatie voor salarissen, dat hoe hoger de prijs hoe groter de kwaliteit. Terwijl uit onderzoek allang is gebleken, dat er maar een paar mensen zijn, die gemotiveerd raken van het salaris dat ze krijgen. En deze blijken ook nog eens heel veel moeite te hebben om met een morele houding hun werk te doen. Kijk naar voorbeelden als Enron, de huidige kredietcrisis of de manier waarop Exxon is omgegaan met de slachtoffers en de natuur na het ongeluk met de Exxon Valdez.
Wat dat betreft is het wel goed om te kijken naar topsport, maar dan niet naar voetbal. Kijk eens naar sporten als schaatsen of hockey. Daar zie je dat mensen ten eerste gemotiveerd worden door de sport die ze bedrijven, niet de winst die ze maken. Iedere topsporter zal je namelijk vertellen, dat de wedstrijd niet gewonnen wordt tijdens de wedstrijd, maar in de voorbereiding. En misschien is dat wat we moeten gaan doen in het bedrijfsleven, we moeten ons beter voorbereiden.