De wijze waarop we
organisaties inrichten en organiseren is gebaseerd op een visie en aannames
vanuit de industriële revolutie. Werk was toen vooral routinematig. Beheersing,
controle en voorspelbaarheid was het adagium. Opgelegde ofwel extrinsieke
motivatie was het middel.  Nu is de aard
van werk vooral niet-routinematig. Ondernemerschapzin, inventiviteit en
creativiteit zijn broodnodig. Dat vraagt om autonome motivatie. Hoog tijd voor
het ontmanagen van organisaties.

Industriële revolutie
De industriële revolutie bracht
niet alleen een technologische revolutie, maar ook een organisatorische. Het
routinematige werk werd opgedeeld in delen en teruggebracht naar eenvoudig,
routinematige handelingen, ondersteund door technologie. Management deed zijn
intrede. Management had tot taak om het werk te organiseren en toe te zien op
een goede uitvoering. Om processen, arbeid en technologie zodanig op te lijnen
zodat er een zo groot mogelijke productiviteit ontstond. Werken was een
afgebakende, beschreven serie handelingen, onderdeel van een gecontroleerd
proces dat leidde tot een voorspelbare uitkomst.  

Niet routinematig
Ondanks dat we het
industriële tijdperk achter ons hebben gelaten, is het adagium van beheersing
en controle met het extrinsiek motveren van mensen als middel, is nog steeds de
heersende benadering van organiseren en inrichten van organisaties. 

Ook al is de
aard van werk al lang niet meer routinematig, druist deze manier van
organiseren in tegen de natuur van mensen en zijn de aannames achter dit
managementadagium allang achterhaald. Management is eerder onderdeel of zelfs
oorzaak van problemen die zich in organisaties voor doen, dan de oplossing.
Management maakt mensen volgzaam en voorzichtig, waar we inventiviteit en
ondernemerschap nodig hebben. Management leidt tot gecontroleerde processen met
een voorspelbare uitkomst terwijl ontwikkelingen in sneltreinvaart voortrazen
en de onvoorspelbaarheid hoogtij viert. Bovenal staat beheersing en controle
haaks op talentontwikkeling en vernieuwing en 
extrinsieke motivatie haaks op passie, betrokkenheid en autonome
motivatie. Management leidt tot goedgeorganiseerde middelmatigheid waar
excelleren gevraagd is. Jason Fried betoogt (http://bigthink.com/ideas/18522) dat onze werkomgeving eerder
ingericht is om te verstoren dan om effectief in te werken. Wat zet Fried op
één als grootste verstoorder? Right, managers.

Anders organiseren
Een veel gehoorde reactie
die ik krijg is: “Zonder management wordt het toch een zooitje?” En daar zit
hem wat mij betreft de crux.  Zonder
organisatie wordt het een zooitje, management kunnen we missen als kiespijn.
Wanneer we het fenomeen management van een functie of een baan nu eens tot een
rol of een taak maken.  En die rol of
taak wordt uitgevoerd door de best geëquipeerde persoon die zich gemotiveerd
voelt die specifieke rol op zich te nemen, garandeert dat genoeg structuur en
organisatie. Dit vraagt om een ecologische inrichting van organisaties:
netwerken van mensen op basis van vrijwillig committent cellen vormen en vanuit
zelforganisatie opereren in een groter geheel.

Gezamenlijke
ambities garanderen verbinding en gezamenlijke richting. Diversiteit waarborgt
creativiteit, inventiviteit en continuïteit. Autonomie garandeert een optimale
bijdrage. En guiding principals, transparantie in informatie & open
feedback cultuur garanderen het nemen van verantwoordelijkheid voor een
optimale bijdrage, voortgang, opbrengst en kwaliteit. Bedrijven als Semco en
FiNext bewijzen al jaren dat het werkt. Voor medewerkers, klanten en
aandeelhouders!